Η υπογλυκαιμία ορίζεται ως η κατάσταση κατά την οποία τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα πέφτουν κάτω από 70 mg/dl, ενώ ως σοβαρή κλινικά υπογλυκαιμία ορίζεται η πτώση της γλυκόζης κάτω από τα 54 mg/dl.

Πόσο συχνή είναι η υπογλυκαιμία;

Μία πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση που συμπεριέλαβε περίπου 500.000 ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2, κατέδειξε ότι 6% των διαβητικών θα παρουσιάσουν ένα επεισόδιο σοβαρής υπογλυκαιμίας ανά έτος. Ωστόσο, το παραπάνω ποσοστό διαφοροποιείται σημαντικά ανάλογα με την αντιδιαβητική αγωγή. Ανάμεσα σε αυτούς που ελάμβαναν ινσουλίνη, παρατηρήθηκαν 23 επεισόδια ήπιας-μέτριας υπογλυκαιμίας και 1 επεισόδιο σοβαρής υπογλυκαιμίας ανά έτος.

Ποια τα συμπτώματα της υπογλυκαιμίας;

Διακρίνονται στα ακόλουθα:

Α. Νευρογενή: Άγχος – Νευρικότητα – Παλμοί – Τρόμος – Πείνα – Εφίδρωση – Ωχρότητα – Αίσθημαθερμότητας – Έκλυσηστηθάγχης.

Β. Νευρογλυκοπενικά συμπτώματα: Αδυναμίαπνευματικήςσυγκέντρωσης –Σύγχυση – Ζάλη – Αιμωδίαπεριστοματική – Υπνηλία – Δυσκολία στην ομιλία – Διαταραχές της όρασης – Αλλαγή συμπεριφοράς – Ρίγος – Παροδική ημιπληγία – Αφασία – Σπασμοί – Κώμα.

Γ. Μη ειδικά συμπτώματα: Ναυτία – Κεφαλαλγία.

Που οφείλεται η υπογλυκαιμία στους διαβητικούς;

Αίτια υπεργλυκαιμίας μπορεί να είναι η υπέρβαση της δόσης των αντιδιαβητικών φαρμάκων, η παράλειψη ή η μειωμένη πρόσληψη γευμάτων (ειδικά υδατανθράκων), παράγοντες που επηρεάζουν το μεταβολισμό των φαρμάκων (όπως πχ νεφρική ανεπάρκεια), λοιμώξεις (πχ. γαστρεντερίτιδα), η έντονη σωματική άσκηση/κόπωση, το αλκοόλ κ.α. Η αγωγή με ινσουλίνη ή ινσουλινοεκκριτικά (κυρίως σουλφονυλουρίες) παρουσιάζει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης υπογλυκαιμίας.

Πως αντιμετωπίζουμε την υπογλυκαιμία;

Στην υπογλυκαιμία στοχεύουμε στη γρήγορη επάνοδο των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα εντός των φυσιολογικών ορίων. Για να επιτευχθεί αυτό, θα πρέπει να καταναλώσετε υδατάνθρακες οι οποίοι μπορούν να απορροφηθούν από τον οργανισμό ταχέως και αυτοί είναι υδατάνθρακες σε υγρή μορφή. Για παράδειγμα, εάν νιώσετε συμπτώματα υπογλυκαιμίας μετρήστε το σάκχαρό σας. Εάν είναι κάτω από 70 mg/dlπιείτε μισό ποτήρι χυμό (νέκταρ) ή διαλύστε τρία κουταλάκια του γλυκού ζάχαρη σε μισό ποτήρι νερό και πιείτε το. Περιμένετε 15 λεπτά και ξαναμετρήστε. Εάν η υπογλυκαιμία δεν έχει αναταχθεί επαναλάβετε την ίδια διαδικασία.

Συνήθη λάθη στην αντιμετώπιση της υπογλυκαιμίας

Ένα συνηθισμένο λάθος είναι να προσπαθούμε να ανατάξουμε την υπογλυκαιμία με στερεές τροφές (πχ σοκολάτα). Αυτό είναι αναποτελεσματικό για τους εξής λόγους: η σοκολάτα είναι σε στέρεη μορφή, κατά συνέπεια οι υδατάνθρακες που περιέχει αργούν να απορροφηθούν. Επιπλέον, περιέχει λίπος που επίσης καθυστερεί την απορρόφηση των υδατανθράκων. Ως εκ τούτου, το σάκχαρο στο αίμα σας θα παραμένει χαμηλό για πολλή ώρα με αποτέλεσμα εσείς να συνεχίζετε την κατανάλωση τροφής (λόγω του αισθήματος πείνας που προκαλεί η υπογλυκαιμία), ενώ παράλληλα ο οργανισμός σας θα εκκρίνει ορμόνες ανταγωνιστικές της ινσουλίνης προσπαθώντας να σας προφυλάξει από τις συνέπειες της υπογλυκαιμίας. Τα παραπάνω θα οδηγήσουν σε πλήρη αποδιοργάνωση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα σας για πολλές ώρες. Ακόμα και στην περίπτωση που διαπιστωθεί υπογλυκαιμία ακριβώς πριν το προγραμματισμένο γεύμα σας, θα πρέπει πρώτα να ανατάξετε την υπογλυκαιμία με τον τρόπο που προαναφέρθηκε και κατόπιν να φάτε, κάνοντας παράλληλα τις αντίστοιχες για το συγκεκριμένο γεύμα μονάδες ινσουλίνης.

Τα παραπάνω φυσικά ισχύουν για την περίπτωση που ο ασθενής διατηρεί τις αισθήσεις του. Σε περιπτώσεις σοβαρής υπογλυκαιμίας, απαιτείται η βοήθεια κάποιου άλλου ατόμου για την αντιμετώπισή της. Για το λόγο αυτό, καλό είναι να υπάρχει διαθέσιμη μία ένεση γλυκαγόνου (πωλείται στα φαρμακεία), η οποία μπορεί να γίνει υποδόρια ή ενδομυϊκά από κάποιο άτομο του περιβάλλοντος του ασθενή. Η χρήση της σύριγγας γλυκαγόνου είναι απλή και δεν απαιτεί ιδιαίτερη εκπαίδευση.

Υπογλυκαιμία και άσκηση

Η άσκηση αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της θεραπευτικής του Σακχαρώδη Διαβήτη και όλοι οι διαβητικοί θα πρέπει να ενθαρρύνονται να ασκούνται, σε βαθμό και ένταση ανάλογα με την ηλικία τους, τυχόν επιπλοκές και συννοσηρότητες (πχ. καρδιακή ανεπάρκεια). Η άσκηση μπορεί να επιδράσει ποικιλοτρόπως στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα σας, δηλαδή είτε να τα μειώσει οδηγώντας σε υπογλυκαιμία, είτε να τα αυξήσει, ειδικά εάν τα επίπεδα προ της άσκησης είναι > 250 mg/dl ή το πρόγραμμα της άσκησης είναι πολύ έντονο.

Μερικές συμβουλές για ασφαλή άσκηση είναι οι εξής:

1. Ελέγχουμε τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα πριν την έναρξη της άσκησης. Δεν ξεκινάμε εάν είναι < 100 mg/dl. Σε αυτήν την περίπτωση καταναλώνουμε υδατάνθρακες και ξαναμετράμε.
2. Εάν η άσκηση είναι προγραμματισμένη, θα πρέπει να μειώσετε τις μονάδες ινσουλίνης που θα κάνετε προ της άσκησης.
3. Εάν η άσκηση είναι μη προγραμματισμένη, ίσως χρειαστεί να λάβετε πρόσθετους υδατάνθρακες προ της άσκησης.
4. Έχετε πάντοτε μαζί σας υδατάνθρακες (πχ χυμό ή παστίλιες γλυκόζης) για να τις χρησιμοποιήσετε σε περίπτωση υπογλυκαιμίας.

The post Υπογλυκαιμία στους ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη appeared first on Δρ. Κουφάκης Ι. Θεοχάρης - Παθολόγος Διαβητολόγος στη Λάρισα.

• Περίπου 26 εκατομμύρια άνθρωποι (8.3% του συνολικού πληθυσμού) πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτηςς (ΣΔ) στις ΗΠΑ, εκ των οποίων το 95% αφορά σε ΣΔ τύπου 2 (ΣΔ2). Υπολογίζεται ότι εξ αυτών, περίπου 7 εκατομμύρια αγνοούν ότι πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτης.
• Πάνω από το 1/3 του πληθυσμού των ΗΠΑ είναι παχύσαρκοι, ποσοστό τριπλάσιο από εκείνο που αντιστοιχούσε στην περίοδο 1960-2010.

• Το πρόβλημα της παχυσαρκίας δεν αφορά – δυστυχώς – μόνο στους ενήλικες. Δεδομένα από το Ηνωμένο Βασίλειο αποκαλύπτουν ότι το 1/3 των παιδιών ηλικίας 2-15 ετών είναι υπέρβαρα.
• Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (στα αγγλικά Body Mass Index ή απλά BMI) αποτελεί ένα διαγνωστικό εργαλείο, σύμφωνα με το οποίο κατατάσσεται ένα άτομο ανάλογα με το βάρος του στις εξής κατηγορίες: ελλιποβαρές (ΒΜΙ < 18.5), φυσιολογικό βάρος (ΒΜΙ 18.5-24.9), υπέρβαρο (ΒΜΙ 25-29.9) και παχύσαρκο (ΒΜΙ >30). Για τον υπολογισμό του BMI λαμβάνονται υπ’όψιν το ύψος και το βάρος του ατόμου.
• Άτομα με ΒΜΙ > 30 (παχύσαρκοι) υπολογίζεται ότι έχουν 80 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν σακχαρώδη διαβήτης τύπου 2 σε σύγκριση με άτομα που έχουν ΒΜΙ < 22.

Πως η παχυσαρκία προκαλεί διαβήτη;

• Η συσσώρευση λίπους γύρω από την περιοχή της κοιλιάς αυξάνει την αναλογία σπλαγχνικού λίπους (λίπος το οποίο περιβάλλει τα εσωτερικά όργανα) στον οργανισμό. Το λίπος αυτό είναι «μεταβολικά ενεργό», παράγει δηλαδή ουσίες οι οποίες εμποδίζουν την ινσουλίνη που εκκρίνει ο οργανισμός να δράσει. Με άλλα λόγια προκαλεί «αντίσταση στην ινσουλίνη», ένα φαινόμενο κομβικό στην παθοφυσιολογία του ΣΔ2.

Πως μπορούμε να «σπάσουμε» αυτή τη σχέση; 

• Η υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής αποτελεί το κλειδί για τη διάρρηξη της σχέσης μεταξύ παχυσαρκίας και ΣΔ2. Το παραπάνω προϋποθέτει την απώλεια βάρους και την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας.
• Έχει καταδειχθεί ότι μία απώλεια βάρους της τάξης του 5% σε συνδυασμό με τακτική σωματική άσκηση είναι ικανή να μειώσει τον κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ2 κατά 50%.
• Τα τελευταία χρόνια νέοι φαρμακευτικοί παράγοντες που έχουν εισαχθεί στη θεραπευτική του ΣΔ2, έχουν ευνοϊκή επίδραση στο σωματικό βάρος, υποβοηθώντας σημαντικά την προσπάθεια που ήδη κάνει ο ασθενής να χάσει βάρος μέσω δίαιτας και άσκησης.

The post Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2: μία στενή σχέση appeared first on Δρ. Κουφάκης Ι. Θεοχάρης - Παθολόγος Διαβητολόγος στη Λάρισα.

Παθοφυσιολογικά, φαίνεται ότι κομβικό ρόλο στην ανάπτυξη της δυσλιπιδαιμίας του ΣΔ2 παίζει η αντίσταση στη δράση της ινσουλίνης, η οποία έχει ως συνέπεια την αυξημένη ροή ελεύθερων λιπαρών οξέων από την περιφέρεια προς το ήπαρ. Η αξία της έγκαιρης διάγνωσης και αντιμετώπισης των διαταραχών των λιπιδίων στο διαβητικό ασθενή, έγκειται στο γεγονός ότι αυτές οι διαταραχές, συμβάλλουν σημαντικά στην αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου (έμφραγμα μυοκαρδίου, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, κ.α.) που παρατηρείται στο ΣΔ2. 

Η δυσλιπιδαιμία διαγιγνώσκεται εύκολα με μία απλή εξέταση αίματος. Τα επίπεδα των λιπιδίων στους ενήλικους διαβητικούς θα πρέπει να ελέγχονται τουλάχιστον μία φορά κάθε έτος ή και συχνότερα όταν η ρύθμιση δεν είναι ικανοποιητική και απαιτούνται τροποποιήσεις της αγωγής (π.χ. αύξηση της δοσολογίας των φαρμάκων). 

Οι στόχοι της υπολιπιδαιμικής αγωγής στους ασθενείς με ΣΔ2 είναι πρωτίστως η μείωση της LDL και δευτερευόντως η μείωση της non-HDL χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων. Θα πρέπει να γίνει σαφές, ότι εξαιτίας του καρδιαγγειακού κινδύνου στην αύξηση του οποίου ο ΣΔ δρα συνεργικά με άλλους παράγοντες, οι στόχοι της LDL  στους διαβητικούς είναι διαφορετικοί (πιο χαμηλοί δηλαδή) από ότι στο γενικό πληθυσμό. Για παράδειγμα σε ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 2 οι οποίοι: α. έχουν βλάβη σε όργανο-στόχο β. έχουν χρόνια νεφρική νόσο γ. είναι άνω των 40 ετών και έχουν διάρκεια νόσου > 10 έτη και εμφανίζουν έστω ακόμη έναν παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο (υπέρταση, κάπνισμα, οικογενειακό ιστορικό πρώιμης καρδιακής νόσου, παχυσαρκία), ο στόχος της LDL είναι < 70 mg/dl η μείωση ίση ή μεγαλύτερη του 50% της αρχικής τιμής. Αντίθετα σε ασθενείς χωρίς βλάβη οργάνου-στόχου, χρόνια νεφρική νόσο ή μείζονες παράγοντες κινδύνου, ο στόχος της LDL είναι < 100 mg/dl η μείωση ίση ή μεγαλύτερη του 50% της αρχικής τιμής. Επιθυμητή είναι επίσης και η ελάττωση των τριγλυκεριδίων σε επίπεδα < 150 mg/dl και επίτευξη HDL > 40 mg/dl για τους άντρες και > 50 mg/dl για τις γυναίκες. 

Ακρογωνιαίος λίθος για την επίτευξη των παραπάνω στόχων, είναι η υιοθέτηση ενός πιο «υγιεινού» τρόπου ζωής. Έτσι, προτείνονται η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, η μείωση του σωματικού βάρους, η διακοπή του καπνίσματος και η μείωση κατανάλωσης τροφών πλούσιων σε κορεσμένα και trans λιπαρά οξέα, με παράλληλη αύξηση της πρόσληψης μονοακόρεστων και ω-3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων. Σε ότι αφορά τη φαρμακευτική αγωγή, οι στατίνες είναι τα φάρμακα εκλογής, καθώς έχουν αποδείξει ότι μειώνουν σημαντικά τη καρδιαγγειακή θνητότητα και νοσηρότητα σε ασθενείς με διαβήτη. Όταν οι στόχοι δεν επιτυγχάνονται με τις στατίνες ή όταν μεγάλες δόσεις στατινών δε γίνονται καλά ανεκτές, μπορεί να συγχορηγηθούν σε συνδυασμό με εζετιμίμπη ή κολεσεβελάμη. Στην αντιμετώπιση της υπερτριγλυκεριδαιμίας εξάλλου, έχουν θέση τα ω-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα και οι φιμπράτες.

Συμπερασματικά, ο Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 2 αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβαμάτων δρώντας συνεργικά με άλλους παράγοντες κινδύνου, όπως η δυσλιπιδαιμία. Στη σημερινή εποχή, έχοντας σύγχρονα, ασφαλή και αποτελεσματικά μέσα στη θεραπευτική μας φαρέτρα, δεν υπάρχει κανένας λόγος να καθυστερεί η ρύθμιση των λιπιδίων στο διαβητικό ασθενή.

The post Διαταραχές Λιπιδίων σε Ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 2 appeared first on Δρ. Κουφάκης Ι. Θεοχάρης - Παθολόγος Διαβητολόγος στη Λάρισα.

Ειδικός Παθολόγος-Διαβητολόγος

Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ

Σύντομο Βιογραφικό Σημείωμα

Ο Ειδικός Παθολόγος – Διαβητολόγος Θεοχάρης I. Κουφάκης γεννήθηκε το 1981 στα Χανιά της Κρήτης και μεγάλωσε στη Λάρισα. Είναι πτυχιούχος της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με βαθμό 8.12/10. Εκπλήρωσε την υποχρεωτική υπηρεσία υπαίθρου ως αγροτικός ιατρός στην ορεινή Καλλιπεύκη του Νομού Λάρισας. Υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στο Πολεμικό Ναυτικό, ως στρατεύσιμος δίοπος ιατρός και υπήρξε εσωτερικός βοηθός της Α’ Παθολογικής Κλινικής του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών. Ειδικεύθηκε στην Εσωτερική Παθολογία στην Παθολογική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας, αποκτώντας σημαντική εμπειρία στη διάγνωση και θεραπεία παθήσεων που καλύπτουν όλο το ευρύ φάσμα της Παθολογίας. Τον Μάιο του 2016, απέκτησε τον τίτλο της ειδικότητας της Παθολογίας, κατόπιν εξετάσεων. Εκπόνησε τη Διδακτορική του Διατριβή στο Εργαστήριο Βιομαθηματικών του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, υπό την επίβλεψη του Καθηγητή των Πανεπιστημίων Θεσσαλίας και Tufts των ΗΠΑ, Η. Ζιντζαρά. Αντικείμενο της διατριβής υπήρξε η αιτιοπαθογένεια των σύνθετων νοσημάτων (complex diseases). Αναγορεύτηκε Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με βαθμό Άριστα. Μετά το πέρας της ειδίκευσης του στην Παθολογία, εργάστηκε σε έμμισθη θέση σαν Clinical Fellow (Specialty Registrar level) στο Τμήμα Διαβήτη και Ενδοκρινολογίας του King’s College Hospital στο Λονδίνο. Εξειδικεύτηκε στον Σακχαρώδη Διαβήτη στο Διαβητολογικό Κέντρο της Α’ Παθολογικής Κλινικής ΑΠΘ, στο Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ της Θεσσαλονίκης και έλαβε τον τίτλο εξειδίκευσης στη διαβητολογία από το Υπουργείο Υγείας κατόπιν εξετάσεων. Από το 2019 έως το 2023 υπηρέτησε στο Διαβητολογικό Κέντρο της Α’ Παθολογικής Κλινικής ΑΠΘ ως Ακαδημαϊκός Υπότροφος με γνωστικό αντικείμενο «Σακχαρώδης Διαβήτης» και κλινικά, διδακτικά και ερευνητικά καθήκοντα. Είναι Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας του Τμήματος Ιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Είναι συγγραφέας περισσότερων από 120 άρθρων δημοσιευμένων σε επιστημονικά περιοδικά της βάσης δεδομένων PubMed (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=koufakis%20t) με περισσότερες από 1000  αναφορές (citations) στη διεθνή βιβλιογραφία, 2 κεφαλαίων σε ξενόγλωσσα συγγράμματα, καθώς και πλέον των 110 ανακοινώσεων (abstracts) σε ελληνικά και διεθνή ιατρικά συνέδρια. Έχει διατελέσει editor σε επιστημονικά περιοδικά με υψηλό συντελεστή απήχησης (Journal of Diabetes, Nutrients, Current Pharmaceutical Design, Journal of Personalized Medicine) και κριτής (reviewer) εργασιών για περισσότερα από 50 ξενόγλωσσα ιατρικά περιοδικά (Lancet, Diabetes Research and Clinical Practice, Clinical Nutrition, Diabetes, Obesity and Metabolism, Cardiovascular Diabetology, μεταξύ άλλων). Βραβεύτηκε με το πρώτο βραβείο καλύτερης ερευνητικής εργασίας στο 14^ο Πανελλήνιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης (Καβάλα, 2018), το δεύτερο βραβείο καλύτερης ερευνητικής εργασίας στο 17^ο Πανελλήνιο Διαβητολογικό Συνέδριο (Αθήνα, 2019), με έπαινο αναρτημένης ανακοίνωσης στο 20^ο Πανελλήνιο Διαβητολογικό Συνέδριο (Αθήνα, 2022) και με το τρίτο βραβείο καλύτερης ερευνητικής συνεργασίας στο 6^ο Πανελλήνιο Συνέδριο του Ελληνικού Κολλεγίου Μεταβολικών Νοσημάτων (Πορταριά, 2023).

Είναι παντρεμένος με τη Μαρία Παπακωνσταντίνου και πατέρας δύο παιδιών, της Χριστίνας και του Γιάννη.

The post Σύντομο Βιογραφικό Σημείωμα appeared first on Δρ. Κουφάκης Ι. Θεοχάρης - Παθολόγος Διαβητολόγος στη Λάρισα.